Όταν ένα Σήμα που έχουμε καταθέσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση (EUTM) προσβάλλεται (π.χ. τρίτος χρησιμοποιεί ίδιο ή παρόμοιο σήμα), υπάρχουν δύο «διαδρομές» που μπορούμε να ακολουθήσουμε: οι διαδικασίες της ανακοπής κατά κατατεθειμένου σήματος στο EUIPO (Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης) και οι δικαστικές ενέργειες.
Στο παρόν άρθρο εστιάζουμε στη δικαστική οδό: πού ασκείται αγωγή, τι είδους αγωγές υπάρχουν και τι «γεωγραφικό αποτέλεσμα » μπορεί να έχει μια απόφαση.
1) Ποια δικαστήρια είναι αρμόδια
Οι αγωγές που αφορούν τα σήματα (βλ. είδη παρακάτω) κατατίθενται στα εθνικά δικαστήρια που κάθε κράτος μέλος έχει ορίσει ως «Δικαστήρια σημάτων της ΕΕ» (άρ. 123 Καν. 2017/1001). Δηλαδή, η υπόθεση δικάζεται σε εθνικό δικαστήριο, αλλά με ειδική αρμοδιότητα για σήματα της Ε.Ε.
Στην Ελλάδα, αρμόδια είναι τα Πρωτοδικεία και Εφετεία, Αθηνών και Θεσσαλονίκης.
2) Τι είδους αγωγές εξετάζονται
Τα «Δικαστήρια σημάτων της Ε.Ε.» έχουν αποκλειστική αρμοδιότητα για συγκεκριμένες κατηγορίες διαφορών (άρ. 124 Καν. 2017/1001), όπως:
- αγωγή προσβολής σήματος (αν το επιτρέπει το εθνικό δίκαιο και για επικείμενη/επαπειλούμενη προσβολή),
- αγωγή αναγνώρισης μη προσβολής (αν το επιτρέπει το εθνικό δίκαιο),
- υποθέσεις που αφορούν τις ειδικές περιπτώσεις του άρθρου 11(2) του Κανονισμού 2017/1001,
- ανταγωγές με αίτημα έκπτωσης ή ακυρότητας σήματος.
3) Πού καταθέτουμε την αγωγή (δικαιοδοσία)
Το κρίσιμο ερώτημα είναι «σε ποιο κράτος μέλος καταθέτουμε;». Ο Κανονισμός 2017/1001 προβλέπει βασικούς κανόνες:
3.1 Ο κανόνας: στο κράτος μέλος του εναγομένου
Κατά κανόνα, καταθέτουμε στο κράτος μέλος όπου ο εναγόμενος έχει κατοικία/έδρα (ή εγκατάσταση, αν δεν έχει κατοικία σε κράτος μέλος) (άρ. 125(1) Καν. 2017/1001).
3.2 Αν ο εναγόμενος δεν έχει παρουσία σε κράτος μέλος
Αν ο εναγόμενος δεν έχει ούτε κατοικία ούτε εγκατάσταση σε κράτος μέλος, η αγωγή κατατίθεται στο κράτος μέλος όπου έχει κατοικία/έδρα/εγκατάσταση ο ενάγων (άρ. 125(2) Καν. 2017/1001).
3.3 Αν κανένα μέρος δεν έχει παρουσία σε κράτος μέλος
Σε αυτή την ειδική περίπτωση, αρμόδια είναι τα δικαστήρια του κράτους μέλους όπου εδρεύει το EUIPO (άρ. 125(3) Καν. 2017/1001).
3.4 Αν υπάρχει συμφωνία επιλογής δικαστηρίου ή «σιωπηρή αποδοχή»
Μπορεί να προκύψει αρμοδιότητα και άλλου δικαστηρίου σημάτων της ΕΕ:
- είτε επειδή υπάρχει έγκυρη συμφωνία επιλογής δικαστηρίου μεταξύ των διαδίκων,
- είτε επειδή ο εναγόμενος παρίσταται χωρίς να προβάλλει ένσταση αναρμοδιότητας
(άρ. 125(4) Καν. 2017/1001 σε συνδυασμό με άρ.25 και 26 Καν. 1215/2012).
3.5 Εναλλακτικά: στο κράτος μέλος όπου τελέστηκε/απειλείται η προσβολή
Υπάρχει και η δυνατότητα να καταθέσουμε αγωγή στο κράτος μέλος όπου η προσβολή τελέστηκε ή απειλείται να τελεστεί. Η δυνατότητα, όμως, αυτή δεν ισχύει για την αγωγή αναγνώρισης μη προσβολής (άρ. 125(5) Καν. 2017/1001).
4) Τι αποτέλεσμα μπορεί να έχει η απόφαση
Εδώ βρίσκεται η πιο σημαντική λεπτομέρεια: ανάλογα με το πού στηρίζεται η δικαιοδοσία, αλλάζει το γεωγραφικό εύρος της απόφασης.
4.1 Όταν η αγωγή βασίζεται στα άρθρα 125(1)–(4)
Δηλαδή όταν, ενδεικτικά, καταθέτουμε στο κράτος μέλος του εναγομένου (ή στις άλλες περιπτώσεις των 125(2)–(4)), το δικαστήριο μπορεί να κρίνει για πράξεις προσβολής σε οποιοδήποτε κράτος μέλος. Έτσι, η απόφαση μπορεί να έχει πανευρωπαϊκή ισχύ (άρ. 126(1) Καν. 2017/1001).
4.2 Όταν η αγωγή βασίζεται στο άρθρο 125(5) (τόπος προσβολής)
Αν κινηθούμε με βάση τον «τόπο προσβολής», τότε το δικαστήριο κρίνει μόνο για πράξεις που τελέστηκαν/τελούνται στο συγκεκριμένο κράτος μέλος (π.χ. στην Ελλάδα) (άρ. 126(2) Καν. 2017/1001).
Επομένως, η επιλογή του κατάλληλου δικαστηρίου για μια αγωγή που αφορά Σήμα της Ε.Ε. δεν είναι απλώς μια τυπική διαδικασία. Είναι μια στρατηγική απόφαση, που μπορεί να κρίνει αν η δικαστική προστασία θα περιοριστεί σε ένα μόνο κράτος μέλος ή αν θα έχει πανευρωπαϊκή εμβέλεια και αποτέλεσμα σε ολόκληρη την Ε.Ε.
